Dün (11 Temmuz Salı) tahran’da katıldığı basın toplantısında konuşan Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Riyabkov, tüm taraflarca KOEP’in tam olarak icra edilmesi zaruretini hatırlatarak, KOEP’in yerine geçecek seçenek bulunmadığını bildirdi.
Riyabkov yaptığı açıklamada, ‘’Trump’ın İran ile ilgili politikalarını gözden geçirme sözleri bizim için kaygı vericidir. Rusya devleti ve nükleer müzakerelere katılan ülkeler ABD’yi KOEP’in alternatifi olmaması hususunda ikna etmeye çalışmakta’’ dedi.
Riyabkov, ‘’Biz KOEP’in yeniden yazılması veya yeniden yorumlanmasını reddediyoruz ve bize göre bu anlaşma olumlu ve dengeli bir anlaşmadır’’ dedi.
Riyabkov, Putin ve Trump’ın son görüşmesinde KOEP’in gündeme gelip gelmediği ile ilgili olarak, ‘’Müzakerelerde bölgenin güvenliği ve gelişmeleri özellikle Suriye konusunun ve İran’ın Suriye’deki olumlu rolünün müzakere edildiğini, ayrıca Ukrayna konusu ve Moskova-Washington ikili ilişkileri gündeme geldi’’ dedi.
Rusya’nın KOEP’in ABD tarafından uygulanmaması ve ayrıca ABD’nin İran aleyhine bazı yeni ambargolardan üzüntülü olduğunu ifade eden Riyabkov, ‘’Bu ambargolar KOEP’in ruhuna aykırıdır ve ABD’nin tutumu esef vericidir’’ diye konuştu.
Bilindiği gibi İran İslam Cumhuriyeti ile Amerika, Rusya, Çin, İngiltere, Fransa ve Almanya ülkelerinden oluşan 5+1 grubu arasında imzalanan KOEP, BM Güvenlik konseyinin 2231 sayılı kararnamesi uyarınca, bir takım hukuki ve uluslararası sorumlulukları bu ülkeler için getirmektedir. AB, Rusya ve Çin bu sorumluluklara bağlı kaldıklarını ve büyük önem verdiklerini belirtmekte. KOEP’in 26 ve 29. maddeleri uyarınca Amerika da dahil tüm tarafların bu anlaşmanın tam metnine bağlı kalmalarını mecburi kılmakta.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Seyyid Abbas Irakçı Rus mevkidaşı Sergei Ryabkov ile görüşmesi sonrası yaptığı açıklamada, 21 Temmuz tarihide Viyana’da KOEP ortak komisyonu oturumu öncesi Rusya ve İran’ın kendi siyasetlerini ortak yürütmek için böyle bir toplantının gerekli olduğunu düşündüklerini belirtti.
Elbette Amerikalılar, ilgili ihlallerine bahaneler üreterek, dolaylı olarak bu yaptırımları çiğneyebileceklerini ve İran üzerindeki baskıları sürdürebileceklerini zannediyor.
Öte yandan AB Dış Politika Sorumlusu Federica Mogherini de, AB’nin İran’la yapılan nükleer anlaşmanın doğru şekilde yürürlüğe girmesini desteklediğini açıkladı.
AB Dış Politika Sorumlusu Federica Mogherini, AB’nin tüm tarafların nükleer anlaşmaya doğru şekilde bağlı kalmasından emin olmaya çalışacağını söyledi.
Rusya Dışişleri Bakanı Sergei Lavrov’la gerçekleştirdiği ortak basın toplantısında konuşan Mogherini, “Biz, İran’la aramızdaki nükleer anlaşmanın kusursuz şekilde yürütülmesine ilişkin güvence veriyoruz. Bu da anlaşmanın nükleer bölümüyle birlikte yaptırımların kaldırılması ve ilişkilerin yeniden kurulması gibi tüm alanları kapsamaktadır” ifadelerinde bulundu.
AB Dış Politika Sorumlusu, ABD’nin sözü geçen anlaşmayı yeniden inceleme altına aldığına saygı duyduklarını ancak bu anlaşmanın tek bir ülkeye ait olmadığını açık şekilde bilinmesi gerektiğini hatırlatarak, “Bu anlaşma tüm uluslararası topluma ait olarak BM’de onaylanan kararnameler vasıtasıyla küresel geçerliliğe sahip olmuştur ki bu da tüm tarafların anlaşmaya uyması gerektiğini gösteriyor.” ifadesine yer verdi.
İslam İnkılabı Rehberi İmam Ali Hamanei üç erk yetkilileri ve sorumluları ile yaptığı son görüşmede, KOEP’in icrası konusunda Amerika’nın sorumluluğunu yerine getirmemesi ve ihlallerine temasla, “KOEP’i denetlemekle görevli heyeti, kendi sorumluluğunu dakik yerine getirmek ve Amerika’nın her türlü tutum ve girişimini ve muhtemel ihlallerini yakından takip ederek belirlemekle görevlendirdi.
İmam Hamanei, kendisinin KOEP’in kabulü sırasında yazılı olarak çok açık şart ve koşulları belirlediğini ve KOEP’in icrasını denetleme heyetinin yazılı bu koşulların icrasını dikkatli olarak takip etmesi gerektiğini bildirdi.
Nükleer anlaşma KOEP’in altına atan ülkelerden biri olarak Amerika hiç kuşkusuz şimdiye kadar bir çok kez KEOP’i ihlal etmiştir. Çok yönlü uluslararası bir anlaşma olarak KOEP’in icrası ve devamlılığı ise tüm üyelerinin tam olarak bu anlaşmanın icrasına özen göstermelerine ve kendi üzerlerine düşen sorumlulukları tam olarak yerine getirmelerine bağlıdır. Üyelerden her hangi birinin bu anlaşmanın maddelerine karşı sorumluluğunu yerine getirmemesi ve ihlalde bulunması ise tüm anlaşmayı tehlikeye sokabilir.